ولى ايرانيها به خط عربى نگاه كرده و مبلغ را به فارسى ميگفتند . همين كه كار باينجا رسيد ، واحد و اثنين و ثلثه و اربعه و خمسه و سته و سبعه و ثمانيه و تسعه و عشره و مائه تا الف و الفين و بالاتر جنبهء معناى خود را از دست داده و دفترداران چون ايرانى بودند ، فقط اشكال ارقام را در نظر محفوظ داشته و به فارسى ده و بيست و سى تا هزار و دو هزار و بالاتر به فارسى تلفظ ميكردند . قريحهء مخترع و استقلال‌طلب ايرانى ، در اينجا هم كار خود را صورت داد . همانطور كه در شعر و موسيقى و خط ، با حفظ اصول عربى ، رنگ‌وروى خاصى از خود در آنها ايجاد كرده و براى خويش طرز مجزائى بوجود آورده بودند ، از اين خط عربى هم كه نمايندهء ارقام بود ، با ريختن حشو و زوائد و پاره‌اى تغييرات ارقامى مانند : ايجاد كردند . مثلا براى نشان دادن نهصد و هشتاد و هفت هزار و ششصد و پنجاه و چهار واحد صحيح و سه هزار و دويست و يازده اعشار ، ارقام اختراعى خود را اين‌طور : رسم كردند كه در اكثر ارقام اصل خط عربى به خوبى هويداست . ميدانيم عرب از خود رقمى نداشته است كه طرز دفتردارى داشته باشد . از طرف ديگر اصطلاحات دفتردارى سياق هم مانند حشو و بارز و مفرده و من ذلك و يزاد و يكون و يضعف و يحسب و باقى و زياده و همچنين صيغه‌هاى خرج كه بمنزلهء سرفصل بوده است ، مانند انعام و تكلف و صرف و تحويل و عوض و غيره تماما عربى بحت و بسيط است و از اين دو جمله نتيجه ميگيريم كه اين طرز دفتردارى همان طريقهء دورهء ساسانى است كه بوسيلهء ايرانيها به عربى ترجمه شده و مجددا باصطلاحات عربى بايران برگشته و آنچه مسلم است اين طرز دفتردارى از زمان خواجه نظام الملك ، وزير ملكشاه سلجوقى با تمام اصطلاحاتش در دفتردارى ايران معمول بوده است . آموختن نه رقم هندسى ، البته آسان‌تر از آموختن چهل رقم سياقى در مرتبهء آحاد و عشرات و مات و الوف است . ولى همانطور كه خط فارسى آموختنش مشكل‌تر و نوشتنش بواسطهء ضميمه نبودن اعراب بحروف ، يك ثلث از نوشتن خط اروپائى كمتر وقت گرفته و لوازم تحريرش ساده‌تر است ، همانطور هم آموختن ارقام سياق مشكل‌تر ، ولى نوشتن آن راحت‌تر و كم‌مؤنه‌تر و دفتردارى آن ساده‌تر و خيلى كم‌خرج‌تر است . بدون هيچ حاجت